
شمال
نمایش موقعیت منمن باتفاق همسرم در یکروز دوبار رفتم به فاصله 4ساعت اما دربهایش بسته بود.بااینکه بانگهبانش تماس گرفتم و قول داد میاد،اما متاسفانه نیامدو حسرت این بازدید را از ما گرفت.من واقعاً علاقمند این مکانها هستم
آرامگاه ارسلان جاذب در سنگ بست فریمان
متاسفانه درب مجموعه بسته بود،نگهبان مجموعه حضور نداشت و نشد از نزدیک از بناها بازدید کنم.وجود این آثار تاریخی باعث میشه که بدونیم نیاکان ما چه جوری فکر میکردن چه جوری زندگی میکردن و چه جوری معماری میکردن و ...باید قدرشونو بدونیم و بهشون آسیب نرسونیم.یه روز حتما دوباره برمیگردم و از داخلش بازدید میکنم.
یکی از مکانهای تاریخی عالی در سنگ بست مشهد واقع شده است
در حدود 40 کیلومتری جنوب شرقی مشهد - فریمان و بعد از مزار خواجه اباصلت هروی در منطقه سنگ بست مقبره ای است منسوب به یکی از سرداران سلطان محمود غزنوی به نام ارسلان جاذب که از معدود ابنیه بر جا مانده از عصر غزنویان در ایران می باشد و در عین سادگی ظاهر، دارای عظمت و شکوهی کم نظیر است. این مقبره که دارای گنبد و مناره می باشد و پیرامون آن کاروانسرا و مدرسه بوده، از جمله آثار تاریخی شهر مشهد است که به دلیل قدمت تاریخی و نوع بنا و سبک معماری مورد توجه محققان و پژوهشگران می باشد.
گفته شده که این بنا، یکی از قدیمیترین بناهای دوران اسلامی در خراسان(پس از مقبره امیر اسماعیل سامانی در بخارا) میباشد که در دوران حکومت غزنویان ساخته شده است. بنابر برخی گمانهزنیها، این بنا پیش از اسلام آتشکده بوده و پس از اسلام به عنوان مقبره استفاده شده است. درباره اینکه، این مقبره متعلق به کیست نیز اختلاف نظر وجود دارد: ۱-گویا اهالی منطقه، این مقبره را متعلق به ایاز میدانند. ۲-هرتسفلد(مستشرق آلمانی)معتقد است که این مقبره، متعلق به یک صوفی است. ۳- و اما محققان و ایرانشناسان، این مقبره را متعلق به ابوالحارث، ارسلان جاذب(متوفی ۴۲۱ قمری) میدانند. ارسلان جاذب از والیان و سپهداران منطقه توس و از شیفتگان و ارادتمندان به فردوسی بوده است که در ابتدای شاهنامه از او یاد شده است: و دیگر دلاور سپهدار طوس که در جنگ بر شیر دارد فسوس ببخشد درم هر چه یابد ز دهر همی آفرین یابد از دهر بهر به یزدان بود خلق را رهنمای سر شاه خواهد که باشد به جای جهان بیسر و تاج خسرو مباد همیشه بماناد جاوید و شاد همیشه تن آباد با تاج و تخت ز درد و غم آزاد و پیروز بخت
خیلی دوست داشتیم بتونیم بازدید کنیم اما در حال بازسازی و محوطه سازی بودن. مناره اجرکاری ختی از دور خیلی جذاب بود
در حال بازسازی و مرمت بود
محوطه تاریخی سنگ بست(مناره و مقبره ارسلان جاذب و…) روستای سنگ بست فریمان تقریبا در میانه راه فریمان به مشهد (کیلومتر34) واقع شده است.محوطه باستانی این روستا در ضلع شرقی آن واقع گردیده و بالغ بر 12 هکتار است. این محوطه باستانی شامل بقایای بناهای عام المنفعه ارسلان جاذب(کاروانسرا،حمام،مسجد،بازار،مقبره ارسلان و..) و بقایای شهرتاریخی سنگ بست می باشد.در اهمیت این نقطه کهن همین بس که سنگ بست جایگاه تنها آثار بازمانده از معماری دوره غرنویان در خاک کنونی ایران، قدیمترین مناره آجری ایران و کهنترین ابنیه باقی مانده از دوران اسلامی خراسان است.این محل در قدیم پل ارتباطی بین مناطق و شهرهای تاریخی و مهمی چون مرو،نیشابور،هرات باستان،مشهد و قهستان بوده است.به همین دلیل منزلی مهم در کنارجاده معروف ابریشم تلقی شده است. مقبره ارسلان جاذب : این مقبره بهمراه بناهای عام المنفعه در اواخر قرن 4 هجری توسط ارسلان جاذب که در عهد سلطان محمود غزنوی والی توس (سالهای 389-421 ه.ق )بود ساخته شده است. میل و مقبره ارسلان جاذب جزء منحصر بفرد ترين بناهاي دوره غزنویان در ايران است.این بناها که از آن بعنوان کهنترین آثار دوران اسلامی خراسان فعلی و تنها آثار بازمانده از دوره غزنویان در خاک ایران یاد می کنند، قریب به یکهزار و یکصد سال قدمت برخوردار است مقبره ارسلان که شباهت زیادی به چهار طاقی های دوره ساسانی دارد، برخلاف موقعیت فعلی، بنایی بوده متصل به مسجدی شبستانی که در گوشه شمال شرقی آن واقع شده است. این مقبره بصورت چهارطاقي است که تبديل به هشت ضلعي شده است.طرز احداث سه کنج(فیل پوش)در این آرامگاه بخوبی رعایت شده است. مقبره ارسلان دارای چهار ورودی و بشکل گنبد خانه ای دو اشکوبه و تقریبا قرینه ساخته شده است که دارای گنبدی دوپوسته بوده و در حال حاضر فقط پوسته زیرین گنبد(آهیانه)باقی مانده است. درضلع شرقی مقبره فرو رفتگی ای در میانه ضلع مشاهده می شود که احتمال بسیار زیاد این ضلع مقبره ورودی اصلی آن و مسجد جامع (که اکنون وجود ندارد)بوده است.ورودی شمالی مقبره به رباط ارسلان راه داشته و ورودی های غربی و جنوبی آن به شبستان های مسجد متصل بوده است. مقبره در بیرون نمایی آجری و ساده دارد اما سعی شده است نمای درونی آن با تزئینات آجری،کتیبه و نقاشی دیواری آراسته گردد. دیوارهای داخلی از ارتفاع حدود یک متری با خطهای زیگ زاگ موازی و نسبتا عمیق(به قطر یک آجر با فضای بندآن) زینت یافته و که این خطها در مجموع اشکال پلکانی مانند و لوزیها را ایجاد کرده اند. حواشی این خطوط با رنگهای سبز،زرد، آبی و نارنجی رنگ آمیزی شده است. ازاره دیوارهای بنا که هم اکنون بوسیله لایه ضخیمی از گچ پوشانده شده بوسیله آجر درست مثل اشکال گچی بدنه دیوار (زیگزاگ-خفته راسته)طراحی و ساخته شده که ادامه آنها به خطوط گچی وصل می شود که ترکیب بسیار زیبایی را ایجاد نموده است. ارسلان جاذب که هم عصر حکیم ابوالقاسم فردوسی( شاعر بزرگ و نامدارایران )می زیسته است در شاهنامه توسط فردوسی به نیکی یادشده است. مناره ارسلان جاذب : مناره ارسلان که احتمالا قبل از مقبره ساخته شده باشد تنها بخش باقی مانده از کاروانسرای ارسلان جاذب است. این مناره که کهنترین مناره آجری ایران می باشد دارای صد و یک پله و نمایی ساده و با آجرهایی است که در ردیف هایی دوتایی و برجسته و با فواصل منظم بر روی یکدیگری چیده شده اند و فضا های خالی بین آنها با گچ پرشده و شیاری روی آن ایجاد کرده اند که خود نمای زیبا ودلنشینی به بدنه مناره داده است. از دیگر تزئینات بنا می توان به مقرنس،کتیبه و آجرکاریهایی دور تادور تاج و میانه بنا اشاره کرد.در بخش فوقاني ميل کلمه مبارکه (لااله الاالله) در كتيبه آجري به خط كوفي نوشته شده است که این یکی از قدیمیترین نشانه های اسلام در منطقه است. از این مناره که بسیاری از با عنوان «مناره ایاز» نیز یاد می کنند ظاهرا همتایی نیز داشته است. بقایای شهر تاریخی سنگ بست : در مجاروت مقبره ارسلان جاذب بقایایی شهر مستطیلی شکل و تاریخی سنگ بست است که با 8 هکتار وسعت احتمالا در دوره سلجوقیان (و یا پس از آن) بنیانگذاشته شده است که تا اواخر دوره قاجاریه حیات در آن ادامه داشته است.ارگ مرکزی،مسجد،آب انبار،منازل مسکونی و...بخشهای تشکیل دهنده آن بوده که در اطراف خود 18 برج و حصاری بلند و گنگره دار داشته است.این شهرتاریخی به خندق نیز مجهز بوده که دهانه قنات سنگ بست داخل آن باز می شده است.متاسفانه آجرهای زیادی از این محوطه تاریخی خارج گردیده و در ساخت روستای کنونی سنگ بست استفاده گردیده است آدرس : کیلومتر 34 مشهد به فریمان(سه راهی سنگ بست) 850 متر به سمت سرخس
آرامگاه ارسلان جاذب از جاهای دیدنی استان خراسان رضوی است. ارسلان جاذب از سرداران سلطان مسعود غزنوی است که از شیفتگان فردوسی بوده است و بر گور وی آرامگاهی ساخته است. آرامگاه سردار غزنوی از جاهای دیدنی فریمان محسوب میشود که در ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی مشهد و در روستای سنگ بست، در مسیر مشهد به فریمان قرار دارد. این بنا و میل کنار آن قدیمیترین بناهای تاریخی خراسان است که نمونه جالبی از آجرکاری در معماری دوران پس از اسلام ایران محسوب میشود. «آرتور اپهام پوپ» در کتاب «معماری ایران، پیروزی شکل و رنگ»، این بنا را از آثار اوایل قرن چهارم هجری قمری دانسته و نوشته که احتمالا این بنا در اصل دو مناره داشته است. در تذکره دولتشاه سمرقندی (تالیف قرن یازدهم هجری قمری)، به رباط سنگ بست که در آن روزگار ویران بوده، اشاره شده و آمده که قبر ارسلان در این رباط است. بعدها علی شیر نوایی رباط دیگری در نزدیکی آن ساخته است. رباط اخیر امروزه بر پا و به «رباط سنگ بست» معروف است. تا چند دهه اخیر، آثار و بقایای مستحدثاتی در اطراف مقبره دیده میشد و «هرتسفلد» به بقایای کاروانسرا و مدرسهای در این محل اشاره کرده است. این بنا یگانه اثر معماری دوره غزنویان در محدوده کنونی ایران است و قدمتی بیش از هزار سال دارد. مقبره گنبد خانهای مربع شکل است که گنبدی با پایه هشت ضلعی آن را میپوشاند. گوشهسازیهای گنبد در نهایت مهارت انجام شده است و نشان میدهد که در آن زمان فن گوشهسازی در ابتدای راه نبوده است. نمای خارجی بنا هیچگونه تزیینی ندارد، ولی در داخل آن تزیینات آجری و نقاشی دیده میشود. بر گرداگرد داخل گنبد، کتیبه زیبایی به خط کوفی آجرکاری شده بوده که امروزه اغلب آجرهای آن شکسته و فروریخته است و قابل خواندن نیست. طبق نظران کارشناسان کتیبه بنا در زیر گنبد مقبره به خط کوفی آجری نوشته شده که شامل آیات ۳۴ و ۳۵ سوره انبیا، کلمه الملک الله و آیه ۱۰۱ سوره یوسف میشود؛ همچنین آیه ۲۴ و ۲۵ سوره یونس متن کتیبه پیرامون چهار ضلع بناست که به خط کوفی گچی تزئینی با رنگ سفید بر روی زمینهای از گل و برگ به چشم میخورد. بنا دارای گنبدی کوتاه بر روی ساقهای هشت وجهی است این ساقه بر مکعبی با ارتفاع ۱۰ متر استوار شده است. نمای بیرونی به سادگی تمام اجرا شده و مناره آن نیز با ارتفاع ۴۰ متر و قطر حدود ۵/۵ متر در پایه و ۲/۵ متر در بالا و صد پله به استواری پابرجاست.
آرامگاه امیر ارسلان جاذب (مکانهای تاریخی) در خراسان رضوی، شهرستان فریمان و مسیر میل ایاز واقع شده است. و از نظر موقعیت جغرافیایی در نزدیکی میل ایاز قرار گرفته است. همچنین با توجه به نظراتی که کاربران در اپلیکیشن نشان به این مکان دادهاند میتوان گفت این مکان یکی از اماکن دیدنی و تاریخی خوب این منطقه میباشد.