شمال
نمایش موقعیت من
مکان بسیار زیبای است
طبق مدارک و متون تاریخی بانی بنای کنونی «شرف الدین ابوطاهربن سعدالدین عل القمی» است که مدتی حکومت مرو و سرانجام صدرات سلطان سنجر را برعهده داشت. با توجه به کتیبهٔ موجود بنای رباط به سال ۵۴۹ هجری قمری در زمان سلطان سنجر سلجوقی با مصالح آجر و گچ ساخته شدهاست و بیشک یکی از شاهکارهای هنر ایرانی بهشمار میرود
رباط شرف کاروانسرایی در ۴۵ کیلومتری سرخس واقع شده و به شیوهٔ رازی ساخته شده است. این اثر در تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۲۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده است. بانی این بنا «شرف الدین ابوطاهربن سعدالدین عل القمی» بوده که در زمان سلطان سنجر سلجوقی زندگی میکرد. رباط دارای دو صحن و چهار ایوان به شکل چلیپا است و تزئینات آجرچینی و کتیبههای آن جلوه ویژهای دارد. در این بنا چند مسجد و محراب با کتیبههای گلی و گچی دیده میشود. حوض بزرگ در وسط رباط و دو اصطبل در ضلع جنوبی برای استراحت اسبها وجود دارد. این بنا بهعنوان یکی از شاهکارهای هنر ایرانی شناخته میشود. نام رباط شرف برای بسیاری از پژوهشگران تاریخ جاده ابریشم آشناست، زیرا این منطقه در یکی از مهمترین مسیرهای ارتباطی میان ایران، ماوراءالنهر و خراسان قرار داشت. در سدههای میانی، هزاران بازرگان، دانشمند، دیپلمات و زائر از این مسیر عبور میکردند و خراسان را به یکی از پرترددترین مناطق جهان اسلام تبدیل کرده بودند. سرخس در آن دوران فقط یک شهر مرزی نبود؛ بلکه گرهای مهم در شبکه مبادلات فرهنگی و اقتصادی محسوب میشد. کالاهایی مانند ابریشم، ادویه، فلزات، کاغذ و کتاب از این مسیر جابهجا میشدند و همراه با آنها، دانش و فناوری نیز میان سرزمینها انتقال پیدا میکرد. جالب است که بسیاری از دانشمندان ایرانی و اسلامی که آثارشان بعدها به اروپا رسید، از همین شبکه راههای ارتباطی استفاده میکردند. مسیر خراسان در واقع بخشی از شاهراه انتقال علوم، ریاضیات، نجوم و پزشکی در جهان آن روز بود. بررسیهای تاریخی نشان میدهد که رونق اقتصادی شهرهای شرق ایران ارتباط مستقیمی با امنیت این مسیرها داشت. هرگاه راهها امن بودند، تجارت و شهرنشینی رشد میکرد و هر زمان ناامنی افزایش مییافت، بسیاری از آبادیها رو به افول میرفتند. به همین دلیل، رباط شرف و دیگر ایستگاههای میانراهی خراسان را میتوان بخشی از زیرساختهای اقتصادی جهان قرون میانه دانست؛ زیرساختهایی که نقشی فراتر از استراحتگاههای بین راهی داشتند و در شکلگیری ارتباطات میان شرق و غرب آسیا بوده است.
مسیرجاده ابربشم
گُل آثار تاریخی خطه خراسان در سرخس رباطِ شرف، کاروانسرایی در ۴۵ کیلومتری شهر سرخس است باتوجه به کتیبه موجود، بنای رباط در سال ۵۴۹ هجری قمری در زمان "سلطان سنجر سلجوقی" با مصالح آجر و گچ ساخته شده و یکی از شاهکارهای هنر ایرانی به شمار میرود. رباط شرف در بیستم خرداد ۱۳۲۱ شمسی به شماره ۳۵۹ به ثبت ملی رسیده و جزو با سابقه ترین بناهای ملی است.
می خواهم شب مانی کنم!
بزرگ ترین بنا اجری
رباط شرف از کاروانسراهای شاهی و از منزلگاههای مهم جاده تاریخی ابریشم در قرن پنجم و ششم هجری قمری ست. آبگینه یا آبگیر نام دیگر رباط شرف است که در سال 508 هجری قمری در مسیر باستانی مرو-نیشابور (یکی از مسیرهای اصلی جاده ابریشم) بنا شده است و امروز در مسیر مشهد-سرخس قرار دارد. رباط شرف بنایی ست با 4644 مترمربع وسعت که به دلیل معماری بینظیر و تزئینات گچ کاری و آجرکاریاش به عنوان یکی از شاهکارهای هنری ایران در دوره اسلامی شناخته میشود. این کاربرد آجر در بنا در کنار گچبریها و کتیبههای آن باعث شده است تا از آن به عنوان موزه آجرکاری ایران نیز یاد کنند.
با سلام و درود 🌸 🌼 کاروانسرای رباط شرف یکی از شاهکارهای معماری دوره سلجوقی در ایران است که در ۴۵ کیلومتری شهر سرخس، در نزدیکی روستای شورلق، واقع شده است. این بنا در مسیر تاریخی جاده ابریشم و در نزدیکی جاده قدیم نیشابور به مرو قرار دارد. ۱_تاریخچه کاروانسرای رباط شرف در سال ۵۰۸ هجری قمری به دستور شرفالدین ابوطاهر بن سعدالدین علیقمی، وزیر سلطان سنجر سلجوقی، ساخته شد. این بنا در سال ۵۴۸ هجری قمری مورد حمله غزها قرار گرفت و آسیب دید، اما در سال ۵۴۹ هجری قمری بازسازی شد. نام معمار این اثر تاریخی، استاد محمد طرائقی سرخسی، ذکر شده است. ۲_معماری رباط شرف به سبک معماری رازی ساخته شده و دارای دو حیاط چهار ایوانی است که در اطراف آن اتاقهایی برای استراحت مسافران و نگهداری چهارپایان تعبیه شده است. این کاروانسرا با تزئینات گچبری و آجرکاریهای منحصربهفرد، بهعنوان موزهای از هنر آجرکاری ایرانی شناخته میشود. ۳_ثبت جهانی در سال ۲۰۲۳، کاروانسرای رباط شرف در قالب پرونده زنجیرهای کاروانسراهای تاریخی ایران، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. ۴_دسترسی برای دسترسی به کاروانسرای رباط شرف، از جاده مشهد به سرخس حرکت کرده و پس از گذر از شهر مزدآوند، به روستای شورلق میرسید. کاروانسرا در فاصله ۵ کیلومتری این روستا و در کنار جاده قرار دارد. به زبان خراسانی : چَشم! اینم معرفی کاروانسرای رباط شرف به زبان و لحن خراسانی و خودمونی: «آی بچّهها، کاروانسرای رباط شرفو دیدین؟ وااا، این خودش یه پا موزهس با آجر! سر راه قدیم مشهد به سرخسه، نزدیکای روستای شورلق. میگن از زمان سلطان سنجر سلجوقی مونده، یعنی از همون قدیما که هنوز موبایل و ماشین نیومده بود! یه زمانی، هر کی میخواست از نیشابور بره مرو، میرسید به این رباط و شب اونجا بیتوته میکرد. خداروشکر طوری ساختنش که انگار تازه ساخته شده، با اون گچبریها و آجرکاریها که دلتو میبره. دو تا حیاط داره، هر کدوم با ایوون و حجرههای مرتب، واسه آدم و چارپاش جا بوده. میگن آجر به آجرشو با دل گذاشتن رو هم. معمارشم اهل همین دیاره، استاد محمد طرائقی سرخسی. حالا هم افتاده تو فهرست میراث جهانی یونسکو، یعنی دنیا فهمیده که ما خراسانیا چی داشتیم! اگه راهتون خورد اون ورا، حتما یه چایی بخورین و با دل و جون نگاش کنین... رباط شرف، یعنی شرف معماری ایرانی!» 🙏
رباط ها یا کاروانسرا ها بناهایی بودند که از دوران هخامنشی در ایران ساخته می شدند. این سازه ها وظیفه خدمت رسانی به مسافران و کاروان ها در بین راه ها و گاهی در شهرها را داشتند. این بنا کاروانسرایی است که از دوران سلجوقی در شهر سرخس بر جای مانده است و در نزدیکی روستایی با نام شورلق قرار دارد. این کاروانسرا در محلی کاملا بیابانی قرار دارد که تا فرسنخ ها اطراف آن هیچ آبادی وجود ندارد و افرادی که چشمشان به این بنا در این محل ساکت می خورد دچار تعجب و حیرت می شوند. این ناحیه سیلگاه و در فصل های آخر سال بیابانی زرد رنگ و خلوت است، ولی در فصل بهار و اوایل تابستان گله های مختلف گوسفند از آن عبور می کنند. این کاروانسرا در جاده مرو به نیشابور قرار داشته و دلیل احداث آن در این محل نیز همین موضوع بوده است. روبروی رباط شرف باقی مانده هایی از یک بنا را می توان دید که دقیقا مشخص نیست که چه بنایی بوده است ولی شاید این سازه نیز کاروانسرایی کوچک تر بوده که برای مردم عادی ساخته شده بود. با توجه به بیابان های اطراف بنا و فضای فوق العاده رباط شرف می توان حدس زد که این بنا در زمان کاربری خود دارای چه اهمیت فوق العاده ای بوده است.
رباط و کاروانسرای شرف (مکانهای تاریخی) در خراسان رضوی، شهرستان سرخس، بخش مرزداران و مشهد - سرخس، جاده چکودر و رباط شرف واقع شده است. همچنین با توجه به نظراتی که کاربران در اپلیکیشن نشان به این مکان دادهاند میتوان گفت این مکان یکی از اماکن دیدنی و تاریخی خوب این منطقه میباشد.