
شمال
نمایش موقعیت مندکتر مصدق وصیت میکنه کنار شهدای سی تیر دفن بشه. سنگ مزار هم موجود هست و جای آن هم مشخص میشه اما این اتفاق هرگز نمیافته. سنگ مزار هم بدلایلی که نمیدانم شکسته هست و در قسمت بنای یادبود ایشان به اشتراک گذاشته ام.
قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱، قیامی بود که پس از استعفای محمد مصدق از نخستوزیری و در زمان نخستوزیری احمد قوام و با حکم جهادی سید ابوالقاسم کاشانی در سراسر ایران رخ داد.
اصطلاح ۳۰ تیر در فرهنگ سیاسی معاصر ایران به رخدادهایی اشاره دارد که در تیر ۱۳۳۱ و پس از استعفای محمد مصدق از نخست وزیری و در زمان نخستوزیری احمد قوام و با حکم جهاد آیت الله کاشانی در سراسر ایران رخ داد.یک سال پس از این رویداد به دستور محمد مصدق روز ۳۰ تیر تعطیل رسمی اعلام شد.انتخابات دورهٔ هفدهم مجلس شورای ملی به دلیل دخالتهای ارتشیان و دربار به درگیری کشید و کار به جایی رسید که پس از انتخاب ۸۰ نماینده، مصدق دستور توقف انتخابات حوزههای باقیمانده را صادر کرد.محمد مصدق برای جلوگیری از کارشکنیهای ارتش و دربار، درخواست انتقال وزارت جنگ به دولت را از شاه نمود. مصدق استدلال نمود که طبق قانون اساسی وزیران در برابر مجلس شورای ملی مسوولیت مشترک دارند و تعیین وزیر جنگ هم باید بر عهده او (نخستوزیر) باشد نه شاه، تا نخستوزیر بتواند مستقیماً بر اعمال وزیر نظارت کند. پس از سه روز مذاکره، شاه درخواست مصدق را نپذیرفت و مصدق در ۲۵ تیر ۱۳۳۱ از نخستوزیری استعفا داد.مجلس، احمد قوام (قوامالسلطنه) را به نخستوزیری انتخاب و محمدرضاشاه فرمان نخستوزیری را به نام قوام صادر کرد و او با صدور بیانیهٔ تهدیدآمیزی با عنوان «کشتیبان را سیاستی دیگر آمد» نخستوزیری خود را اعلام نمود.شهربانی کل کشور شمار کشتهشدگان درگیریهای ۳۰ تیر در تهران را ۲۱ تن اعلام کرد حال آن که در اسنادی دیگر شمار کشتهها تا ۶۳ تن هم اعلام شدهاست.با این همه، از کشتهشدگان ۳۰ تیر آمار دقیقی در دست نیست. بیشتر آنان در ابن بابویهٔ تهران به خاک سپرده شدند. محمد مصدق نیز وصیت کرده بود که در کنار آنان به خاک سپرده شود ولی با مخالفت محمدرضاشاه این کار انجام نشد. پس از قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱ و با بازیابی قدرت از سوی دولت مصدق، مجلس شورای ملی عنوان «شهید راه وطن» را برای کشتهشدگان تصویب کرد و برای آنها در گورستان ابن بابویهٔ تهران محوطهٔ ویژه را در نظر گرفت که هماکنون در این محوطه ۲۵ آرامگاه وجود دارد.پس از انقلاب اسلامی در یادبود کشتهشدگان این روز خیابان قوامالسلطنه در تهران به نام خیابان سی تیر نامگذاری شد.
آرامگاه شهدای 30 تیر (بنای یادبود) در محله شهید غیوری ری و خیابان نصر واقع شده است. این بنا یکی از شصت و چهار بنای یادبود در محله شهید غیوری ری میباشد و از نظر موقعیت جغرافیایی در نزدیکی مراکز مهمی مانند چشمه علی و پروتیین خورشید و همچنین آستان مقدس شیخ صدوق (ابن بابویه)، آرامستان تاریخی ابن بابویه، آرامگاه جناب شیخ رجبعلی خیاط (نکوگویان)، آرامگاه علی اکبر دهخدا و دبیرستان 22 بهمن 57 قرار گرفته است.