info
عکس گنبد تاج الملک
category

گنبد تاج الملک محله شهشهان، اصفهان

مکان تاریخی

درباره‌ی گنبد تاج الملک

گنبد تاج‌الملک در مسجد جامع اصفهان قرار دارد و دقیقاً مقابل گنبد نظام الملک ایجاد شده‌است. مردم آن را «گنبد خاکی» نیز می‌نامند. به دلیل رقابتی که مابین تاج‌الملک و نظام‌الملک وجود داشت این گنبد به سبک رازی ساخته شد و در آن زمان خارج از مسجد قرار داشت و ملکشاه سلجوقی پیش از ادای نماز جمعه در زیر این گنبد تشریفات را انجام می‌داد. بنای مذکور کوچکتر از سازهٔ نظام‌الملک است اما از نظر ظرافت و تناسب بر آن برتری دارد. آجرها و تزیینات هندسی و نقوشی که در گنبد تاج‌الملک کار شده بسیار هنرمندانه است و همین امر باعث شده این گنبد دارای ارزش و اعتبار بسیاری باشد. این گنبد همانند گنبد نظام‌الملک از صورت مربعی به ۸ ضلعی و سپس به ۱۶ ضلعی رسیده و بر استوانه‌ای بنا گشته‌است. قطر آن ۱۰/۵ متر و ارتفاع آن ۱۹/۵ متر است.گنبد دارای دو پوسته است و پوستهٔ خارجی به وسیلهٔ آجرهای زیبا پوشانده شده‌است. در داخل همین گنبد، کتیبه‌ای موجود است که سال ساخت آن ۴۸۱ ه‍.ق/۱۱۰۱ م ذکر شده و بانی آن تاج‌الملک معرفی شده‌است. دو سمت این اثر باز است و تنها سمت شمالی و غربی آن بسته می‌باشد و محراب هم ندارد. به این خاطر تعدادی از باستان‌شناسان معتقدند این بنا آرامگاه، سایبان، آب‌نما یا کتابخانه بوده‌است. اما این نظریه‌ها مورد قبول واقع نشد چرا که اگر کتابخانه بود دلیلی برای بازبودن ۲ سمت گنبد نداشت و البته برای سایبان بودن هم بسیار گران بوده‌است. مدخل اصلی ورودی آن در ادوار بعدی در جانب شرقی گنبد ایجاد شد.
کتیبهٔ گنبد: کتیبهٔ این گنبد به خط کوفی ساده و از آجر برجسته است و آیهٔ ۵۴ سورهٔ اعراف بر آن نقش بسته‌است. نام بانی اثر ابوالغَنائم مرزبان بن خسرو فیروز شیرازی (ملقب به تاج‌الملک) و سال ساخت اثر ۴۸۱ ه‍.ق بیان شده‌است. در زیر کتیبه ۳۲ پشت بغل وجود دارد که در هر کدام از آن‌ها ۲ کلمه به خط کوفی ساده با آجر نوشته شده‌است. در زاویه‌های داخلی گنبد تاج‌الملک پس از «بسم الله الرحمن الرحیم» آیهٔ ۷۸ و ۷۹ سورهٔ اسراء به خط کوفی ساده بر آجر برجسته نوشته شده‌است. کتیبه‌ای دیگر در ضلع جنوبی گنبد است که به خط کوفی ساده بر روی آجری برجسته «بسم الله الرحمن الرحیم» و آیهٔ ۲۶ و ۲۷ سورهٔ آل عمران نقش بسته‌است.
کتیبهٔ سر گنبد خاکی: این کتیبه به خط کوفی و در دورهٔ آل مظفر ایجاد شده که مصادف با ۷۶۸ ه‍.ق است و از طریق این سردر مسجد به کوچه‌ای شمالی راه پیدا می‌کند. این سردر ۲ حاشیه دارد. در حاشیهٔ سمت راست آن از آیهٔ اول تا آخر سورهٔ دهر حک شده و حاشیهٔ چپ هم دوباره از آیهٔ ۲۱ تا ۲۶ همین سوره حک شده‌است و در آخر این سردر نوشته شده‌است: «تم فی شهر المحرم سنة ثمان و ستین و سبعمائه.»
منبع: ویکی‌پدیا

گنبد تاج الملک (مکان تاریخی) در محله شهشهان اصفهان و خیابان علامه مجلسی واقع شده است. این مکان یکی از نوزده مکان تاریخی در محله شهشهان اصفهان می‌باشد و از نظر موقعیت جغرافیایی در نزدیکی مراکز مهمی مانند میدان امام علی (سبزه میدان)، خانه قزوینی ها و مجتمع تجاری جعفری و همچنین مقبره علامه مجلسی (ره)، اقامتگاه بومگردی حوضک، مسجد جامع اصفهان (مسجد عتیق)، پارکینگ حرم مجلسی و کتابفروشی علامه مجلسی (سجاد) قرار گرفته است. همچنین با توجه به نظراتی که کاربران در اپلیکیشن نشان به این مکان داده‌اند می‌توان گفت این مکان یکی از اماکن دیدنی و تاریخی خوب این منطقه می‌باشد.



نظرات کاربران در مورد گنبد تاج الملک

به این مکان نظر و امتیاز دهید

  • avatar
    وحید
    دوشنبه 20 فروردین ماه 1403

    کتیبهٔ این گنبد به خط کوفی ساده و از آجر برجسته است و آیهٔ ۵۴ سورهٔ اعراف بر آن نقش بسته‌است. نام بانی اثر ابوالغَنائم مرزبان بن خسرو فیروز شیرازی (ملقب به تاج‌الملک) و سال ساخت اثر ۴۸۱ ه‍.ق بیان شده‌است. در زیر کتیبه ۳۲ پشت بغل وجود دارد که در هر کدام از آن‌ها ۲ کلمه به خط کوفی ساده با آجر نوشته شده‌است. در زاویه‌های داخلی گنبد تاج‌الملک پس از «بسم الله الرحمن الرحیم» آیهٔ ۷۸ و ۷۹ سورهٔ اسراء به خط کوفی ساده بر آجر برجسته نوشته شده‌است. کتیبه‌ای دیگر در ضلع جنوبی گنبد است که به خط کوفی ساده بر روی آجری برجسته «بسم الله الرحمن الرحیم» و آیهٔ ۲۶ و ۲۷ سورهٔ آل عمران نقش بسته‌است.

    2
  • avatar
    امیر
    پنجشنبه 07 دی ماه 1402

    گنبد تاج‌الملک در مسجد جامع اصفهان قرار دارد و دقیقاً مقابل گنبد نظام الملک ایجاد شده‌است. مردم آن را «گنبد خاکی» نیز می‌نامند.به دلیل رقابتی که مابین تاج‌الملک و نظام‌الملک وجود داشت این گنبد به سبک رازی ساخته شد

    2
  • avatar
    پارسا نشان
    دوشنبه 18 اردیبهشت ماه 1402

    قرینهٔ گنبد نظام‌الملک، در شمال مسجد گنبد دیگری هست به نام «تاج‌الملک» که مردم آن را «گنبد خاکی» یا «خاگی» نیز می‌نامند. به دلیل رقابتی که میان تاج‌الملک و نظام‌الملک وجود داشت، این گنبد به سبک رازی ساخته شد و در آن زمان خارج از مسجد قرار داشت و ملکشاه سلجوقی پیش از ادای نماز جمعه در زیر این گنبد تشریفات را انجام می‌داد. البته کاربری کتابخانه و مکان بارعام نیز به آن نسبت داده شده‌است و چون دو سمت این اثر باز است و تنها سمت شمالی و غربی آن بسته‌است و محراب هم ندارد، عده‌ای معتقدند حکم مقبره را داشته‌است. بنای مذکور کوچکتر از سازهٔ نظام‌الملک است، اما از نظر ظرافت و تناسب بر آن برتری دارد. آجرها و تزئینات هندسی و نقوشی که در گنبد تاج‌الملک کار شده بسیار هنرمندانه است و همین امر باعث شده این گنبد دارای ارزش و اعتبار بسیاری باشد. این گنبد همانند گنبد نظام‌الملک از صورت مربعی به هشت‌ضلعی و سپس به شانزده‌ضلعی رسیده و بر استوانه‌ای بنا گشته‌است. قطر آن ۱۰/۵ متر و ارتفاع آن ۱۹/۵ متر است. گنبد دارای دو پوسته است و پوستهٔ خارجی به وسیلهٔ آجرهای زیبا پوشانده شده‌است. در داخل همین گنبد، کتیبه‌ای موجود است که سال ساخت آن ۴۸۱ ه‍.ق/۱۱۰۱ م ذکر شده و بانی آن تاج‌الملک معرفی شده‌است. به این خاطر تعدادی از باستان‌شناسان معتقدند این بنا آرامگاه، سایبان، آب‌نما یا کتابخانه بوده‌است. اما این نظریه‌ها مورد قبول واقع نشد چرا که اگر کتابخانه بود دلیلی برای بازبودن دو سمت گنبد نداشت و البته برای سایبان بودن هم بسیار گران بوده‌است. مدخل اصلی ورودی آن در ادوار بعدی در جانب شرقی گنبد ایجاد شد. کتیبهٔ گنبد: کتیبهٔ این گنبد به خط کوفی ساده و از آجر برجسته است و آیهٔ ۵۴ سورهٔ اعراف بر آن نقش بسته‌است. نام بانی اثر ابوالغَنائم مرزبان بن خسرو فیروز شیرازی (ملقب به تاج‌الملک) و سال ساخت اثر ۴۸۱ ه‍.ق بیان شده‌است. در زیر کتیبه ۳۲ پشت‌بغل وجود دارد که در هر کدام از آن‌ها دو کلمه به خط کوفی ساده با آجر نوشته شده‌است. در زاویه‌های داخلی گنبد تاج‌الملک پس از «بسم الله الرحمن الرحیم» آیهٔ ۷۸ و ۷۹ سورهٔ اسراء به خط کوفی ساده بر آجر برجسته نوشته شده‌است. کتیبه‌ای دیگر در ضلع جنوبی گنبد وجود دارد که به خط کوفی ساده بر روی آجری برجسته «بسم الله الرحمن الرحیم» و آیهٔ ۲۶ و ۲۷ سورهٔ آل‌عمران نقش بسته‌است. کتیبهٔ سر گنبد خاکی: این کتیبه به خط کوفی و در دورهٔ آل مظفر ایجاد شده که مصادف با ۷۶۸ ه‍.ق است و از طریق این سردر مسجد به کوچه‌ای شمالی راه پیدا می‌کند. این سردر دو حاشیه دارد. در حاشیهٔ سمت راست آن از آیهٔ اول تا آخر سورهٔ دهر حک شده و حاشیهٔ چپ هم دوباره از آیهٔ ۲۱ تا ۲۶ همین سوره حک شده‌است و در آخر این سردر سال خاتمه بنای آن نوشته شده‌است.

    1
  • avatar
    ﷽🇵🇸🇮🇷 یا علی 🇮🇷🇵🇸
    پنجشنبه 22 دی ماه 1401

    گنبدشمالی در بخش شمالی حیاط مسجد قرار دارد و قرینه گنبد خواجه نظام‌الملک است. این گنبد را در سال ۴۸۱ بنا کرده‌اند. احداث این گنبد را به ابوالغنائم تاج‌الملک، از  وزرای عصر سلجوقی نسبت می‌دهند.

    1
  • avatar
    رضا
    شنبه 17 اردیبهشت ماه 1401

    گنبد تاج الملک يکي از زيباترين و منحصر به فردترين گنبدهاي آجري جهان است که در جبهه شمالي مسجد جامع اصفهان قرار دارد. فضاي داخل اين گنبدخانه سرشار از تزئينات زيباي آجري و گچي است که آنرا به گنجينه اي بي مانند در هنر تزئينات مساجد تبديل نموده و به واسطه اين تزئينات از زيبايي کم نظيري برخوردار است. تنوع و کثرت تزئينات بيانگر نبوغ و خلاقيت معمار هنرمند مي باشد که تمام توان خود را در برپايي چنين مکان معنوي به کار گرفته است. کتيبه ها هم علاوه بر ايجاد زيبايي و بعد مذهبي باعث متبرک نمودن فضا و گسترش حس معنوي و روحاني در اين مکان مي شدند و نمايانگر شرايط تاريخي و اجتماعي آن دوران مي باشند. در پژوهش حاضر به معرفي تزئينات اين گنجينه ارزشمند، کاربرد اين تزئينات و دريافتي زيبايي شناسانه از اين تزئينات با تکيه بر منابع موجود و مشاهده فضاي گنبدخانه پرداخته شده است.

    1
  • avatar
    کاربر نشان
    شنبه 02 دی ماه 1402

    گنبد تاج‌الملک در مسجد جامع اصفهان قرار دارد و دقیقاً مقابل گنبد نظام الملک ایجاد شده‌است. مردم آن را «گنبد خاکی» نیز می‌نامند. به دلیل رقابتی که مابین تاج‌الملک و نظام‌الملک وجود داشت این گنبد به سبک رازی ساخته شد و در آن زمان خارج از مسجد قرار داشت و ملکشاه سلجوقی پیش از ادای نماز جمعه در زیر این گنبد تشریفات را انجام می‌داد.

  • avatar
    Yalda@rabi
    شنبه 15 خرداد ماه 1400

    گنبد تاج‌الملک در مسجد جامع اصفهان قرار دارد و دقیقاً مقابل گنبد نظام الملک ایجاد شده‌است. مردم آن را «گنبد خاکی» نیز می‌نامند که یک مکان تاریخی است با معماری جالب


سایر اماکن دیدنی و تاریخی که در محدوده گنبد تاج الملک واقع شده‌اند:

  • بازارچه تاریخی حاج سلیمان
    ولی عصر، شهید مصطفی توتونی، بین سادات و قنادی ها
  • خانه تاریخی حیدر میرزا
    (5.0)
    هاتف، نواب حیدر میرزا، گلبهار، شقایق (4)
  • کاروانسرای تاریخی نی
    (5.0)
    ولی عصر، آیت الله زند کرمانی
  • صفه استاد
    (4.5)
    عبدالرزاق، بازار سنگ تراش ها
  • قصر
    (4.5)
    عبدالرزاق، شهید بنی لوحی، قصر
  • آدرس، اطلاعات و موقعیت مکانی این مکان آخرین بار توسط fereshte😎 (شهریار سطح ۱۱ نشان) در تاریخ دوشنبه 28 خرداد ماه 1403 در اپلیکیشن نقشه و مسیریاب نشان بررسی و به‌روز شده‌اند. (چنانچه در اطلاعات ثبت‌شده یا موقعیت جغرافیایی گنبد تاج الملک اشکالی مشاهده کردید می‌توانید از طریق اپلیکیشن نشان نسبت به گزارش این اشکال اقدام کنید تا پس از بررسی نسبت به اصلاح آن اقدام شود)

    آخرین بروزرسانی: دوشنبه 28 خرداد ماه 1403
    کاربر گرامی،
    اطلاعات درج‌شده در مورد گنبد تاج الملک در این صفحه براساس اطلاعات موجود در نقشه و مسیریاب نشان می‌باشد. لطفاً برای تماس با مالک یا دست‌اندرکاران مجموعه فوق از اطلاعات تماس مندرج در اطلاعات بالا استفاده کنید. اطلاعات تماسی که در انتهای این صفحه آورده شده‌اند مربوط به اپلیکیشن نقشه و مسیریاب نشان بوده و ارتباطی با مجموعه گنبد تاج الملک ندارد.
    neshan logo