شمال
نمایش موقعیت من
آیتالله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی (۱۲۳۹–۱۳۱۵ ش)، مشهور به «آیتالله مؤسس» و «حاج شیخ»، از فقهای بزرگ و مراجع تقلید شیعه و بنیانگذار حوزه علمیه قم است. او با تأسیس این حوزه در دوران خفقان رضاشاه، سنگ بنای تحولات بزرگ علمی و سیاسی در ایران معاصر را گذاشت. · تولد: در سال ۱۲۷۶ ق (۱۲۳۹ ش) در روستای مِهرجِرد از توابع میبد یزد در خانوادهای مذهبی به دنیا آمد. · تحصیلات مقدماتی: ادبیات عرب را در مدرسه محمدتقی خان یزد نزد علمایی چون سیدحسین وامق و سیدیحیی بزرگ آموخت. · هجرت به عراق: در سال ۱۲۹۸ ق برای ادامه تحصیل به کربلا و سپس سامرا رفت و از محضر میرزای شیرازی بهره برد. · تحصیل در نجف: پس از درگذشت میرزای شیرازی، به نجف رفت و در درس آخوند خراسانی و سید محمد فشارکی شرکت کرد. · هجرت به اراک: در سال ۱۳۱۶ ق به ایران بازگشت و در سلطانآباد (اراک) حوزه درسی دایر کرد. · تأسیس حوزه قم: در سال ۱۳۴۰ ق (۱۳۰۱ ش) به قم آمد و حوزه علمیه قم را بنیان نهاد. او به مدت ۱۵ سال این حوزه را در سختترین شرایط سیاسی (دوران رضاشاه) با تدبیر و درایت اداره کرد. محفل درس او پرورشدهنده دهها مجتهد و عالم بزرگ بود که هر کدام در تحولات علمی و سیاسی ایران نقش مهمی ایفا کردند. از جمله: · امام خمینی (ره) · آیتالله سید محمدرضا گلپایگانی · آیتالله محمدعلی اراکی · آیتالله سید محمدتقی خوانساری · آیتالله سید صدرالدین صدر · آیتالله سید محمد حجت · آیتالله سید شهابالدین مرعشی نجفی 📚 آثار و تألیفات آثار او در مجموعهای با عنوان «موسوعة المحقق الحائری» در ۲۰ جلد گردآوری شده است. مهمترین تألیفات او: · کتاب الصلوة: اثری مفصل در مسائل نماز. · دارالفوائد: در اصول فقه. · الرضاع، المواریث و النکاح: رسائلی در ابواب مختلف فقه. · تقریرات درس: شامل تقریرات دروس اساتیدش. · خدمات اجتماعی: تأسیس صندوق ذخیره علوی، مؤسسه مبارزه با فقر و مؤسسه سرپرستی ایتام در قم؛ تأسیس بیمارستان فاطمی و انتقال قبرستان قم به خارج از شهر. · موضعگیری سیاسی: با وجود فشارهای رضاشاه، با صبر و تدبیر حوزه را حفظ کرد و اجازه نداد استبداد رضاخانی آن را از بین ببرد. او مشارکت مالی در جلوگیری از استقراض ایران از دولتهای خارجی داشت. آیتالله حائری در شب ۱۷ ذیالقعده ۱۳۵۵ ق (۱۰ بهمن ۱۳۱۵ ش) در سن ۸۱ سالگی در قم دار فانی را وداع گفت. پیکر مطهرش پس از تشییع باشکوه، در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه (س) به خاک سپرده شد. این محل بعدها به «قبة العلما» شهرت یافت و آرامگاه بسیاری از علما و مراجع بزرگ شد.
عبدالکریم حائری یزدی (۱۲۷۶-۱۳۵۵ق/۱۲۳۸-۱۳۱۵ش)، معروف به آیت الله موسس، از مراجع تقلید شیعه در قرن سیزدهم و چهادرهم هجری قمری و موسس و زعیم حوزه علمیه قم از سال ۱۳۰۱ش تا وفاتش بود. شیخ عبدالکریم علوم دینی را در یزد، کربلا، سامرا و نجف نزد بزرگانی چون میرزای شیرازی، شیخ فضلاللّه نوری، میرزا ابراهیم محلاتی شیرازی، میرزا مهدی شیرازی، سید محمد فشارکی اصفهانی، میرزا محمدتقی شیرازی، آخوند خراسانی و دیگران فرا گرفته و به درجه اجتهاد رسید. او از سال ۱۳۳۳ق به ایران بازگشت و چندین سال زعامت حوزه علمیه اراک و تدریس را بر عهده داشت. در سال ۱۳۴۰ق به دعوت علمای قم به آنجا رفت و حوزه علمیه قم را تاسیس و اداره آنرا را بر عهده گرفت و مهمترین مسئولیت خویش را مدیریت حوزه و تثبیت و پیشرفت حوزه میدانست، لذا از پذیرش مرجعیت کنارهگیری میکرد و بعد از وفات سید محمدکاظم یزدی دعوت برای رفتن به عتبات و عهدهدار شدن مرجعیت را نپذیرفت، با این حال بسیاری از مردم ایران و افرادی از کشورهای دیگر از او تقلید میکردند؛ همچنین منش آیت الله حائری و نیز برای حفظ حوزه، از سیاست گریزان بود و در ماجرای مشروطه نیز دخالت نکرد، ولی به خاطر موقعیت اجتماعیاش در دوران رضاخان و محمدرضا شاه به ناچار وارد امور سیاسی شد، از جمله در مسئله کشف حجاب که باعث تیره شدن رابطه او با شاه ایران تا آخر عمر شد. عبدالکریم حائری در خدمات اجتماعی فعال بود و کارهای عام المنفعه بسیاری را انجام داده است که تاسیس بیمارستان، کتابخانه، مدرسه و واحدهای مسکونی برخی از آن کارها است. ایشان به خاطر اشتغالات کمتر به تالیف پرداخت با این حال تالیفات ارزشمندی داشته که مهمترین آنها درر الفوائد است. حاج شیخ عبدالکریم حائری در ذیقعده ۱۳۵۵ (بهمن ۱۳۱۵)، در قم درگذشت و در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه (سلاماللهعلیها) دفن شد.
مزار آیت الله شیخ عبدالکریم حائری (بنای یادبود) در محله ارم قم و خیابان ورودی حرم مطهر واقع شده است. این بنا یکی از هشتاد و دو بنای یادبود در محله ارم قم میباشد و از نظر موقعیت جغرافیایی در نزدیکی مراکز مهمی مانند حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه، تهران بیمارستان لاله، موزه آستان مقدس حضرت معصومه و پاساژ قدس و همچنین آرامگاه پروین اعتصامی، صحن حضرت معصومه، ایوان آینه صحن اتابکی، مسجد اعظم و مدرسه علمیه فیضیه قرار گرفته است. همچنین با توجه به نظراتی که کاربران در اپلیکیشن نشان به این مکان دادهاند میتوان گفت این بنا یکی از بناهای یادبود خوب این منطقه میباشد.